گاما کمرا چیست و چگونه کار می کند؟ (دستگاه پزشکی هسته ای)

0
93

پزشکان بعضا برای بیمارانی که نیاز به تشخیص و بررسی دقیق تر بافت های مورد نظر داشته باشند، تصویربرداری های هسته ای اعم از گاما کمرا را تجویز می کنند. این نوع تصویر برداری از دقت بالاتری برخوردار بوده اما ملاحظات خاص خود را نیز خواهد داشت.

با ما همراه باشید تا تمامی نکات لازم درباره این دستگاه تصویربرداری را شرح داده تا ابهامات این روش تصویربرداری به کلی برطرف شود.

گاما کمرا چیست؟

گاما کمرا دستگاهی است که قادر به تشخیص و ایجاد تصاویر از مقادیر بسیار کم تشعشعات یونیزان ساطع شده از بدن بیمارانی است که داروی هسته ای مصرف کرده اند.

دستگاه تصویربرداری گاما کمرا معمولا دارای یک میز است، که اغلب باریک بوده و بیمار بر روی آن دراز می کشد. تصاویر با استفاده از سر دوربین (head) گرفته می شوند.

گاما کمرا

دوربین این دستگاه ممکن است یک، دو یا گاهی اوقات سه سر داشته باشد که برای دستیابی به تصاویر، در آنِ واحد یک یا چند سر، مورد استفاده قرار می گیرد. هر سر دوربین دارای سطح صافی است که بسیار نزدیک به بدن بیمار قرار می گیرد. احساس غیر عادی در زمان تصویر برداری توسط دستگاه گاما کمرا برای بیمار به وجود نخواهد آمد و دستگاه نیز هیچ سر و صدایی ندارد.

پزشکی هسته ای چیست؟

پزشکی هسته ای یک تخصص پزشکی است که شامل تجویز مقدار کمی داروهای رادیواکتیو به بیمار است. مصرف این داروهای رادیواکتیو باعث می شود بدن برای مدت کوتاهی رادیواکتیو باشد و تشعشعات رادیواکتیو انجام دهد. دوربین مخصوص پزشکی هسته ای تشعشعاتی که از بدن منتشر می شود (آزاد می شود) را تشخیص داده و تصاویری از نحوه عملکرد داخل بدن ایجاد می کند.

داروهای رادیواکتیو اغلب از طریق ورید به جریان خون تزریق می شوند اما ممکن است به روش های مختلفی از جمله بلعیدن، تزریق مستقیم به داخل بافت زیر پوست، تزریق به یک مفصل و یا استنشاق (نفس کشیدن) نیز به بدن وارد شوند.

رادیودارو

جهت آشنایی بیشتر با دستگاه های تشخیصی پزشکی، مقاله دستگاه الکتروانسفالوگرام (EEG) را نیز حتما مطالعه بفرمایید.

تنها مقدار بسیار کمی از رادیودارو ها برای رساندن دوز تابش به دوربین دستگاه، نیاز است.

داروهای هسته ای همچنین می توانند برای درمان برخی بیماری ها یا مشکلات استفاده شوند. مقدار داروهای رادیو اکتیو در حالت درمانی نسبت به تصویربرداری بسیار بیشتر است و مقدار بیشتری از دارو به اعضای غیر طبیعی و بیمار فرد تزریق می شود.

بیمار چگونه باید آماده شود؟

هنگام انجام تصویربردرای از بیمار خواسته می شود، لباس مخصوصی ( که به این لباس گان گفته می شود) بپوشد یا حتی ممکن است متخصص تصویربرداری اجازه دهد که بیمار با لباس خودش در اتاق حضور پیدا کند.

البته ملاحظاتی برای این تصویربرداری وجود دارد که باید پزشک و تکنسین را در جریان گذاشت. برای مثال:

  • بانوان در صورت وجود هر گونه احتمال بارداری یا شیردهی
  • مصرف هرگونه دارو از جمله ویتامین ها و مکمل های گیاهی.
  • آلرژی هایی که بیمار به دارو و شرایط خاصی که دارد
  • اطلاع سدادن از بیماری های اخیر

در صورت امکان بهتر است جواهرات و سایر لوازم جانبی فلزی را بیمار با خود به همراه نداشته باشد و آن ها را در منزل بگذارد.

در غیر اینصورت از بیمار خواسته می شود که این لوازم را با خود به اتاق تصویربرداری وارد نکند زیرا ممکن است در کار دستگاه تداخل ایجاد شود.

بر اساس نوع اسکنی که قرار است انجام شود، پزشک یا تکنسین تصویربرداری دستورالعمل های خاصی را تجویز خواهد کرد.

تصویر برداری هسته ای

در حین و بعد از عکس برداری بیمار چه احساسی خواهد داشت؟

به جز تزریق داخل وریدی، اکثر روشهای وارد کردن رادیودارو بدون درد هستند و به ندرت با ناراحتی و عوارض جانبی همراه هستند.

هنگامی که رادیودارو به صورت داخل وریدی به دست تزریق می شود ممکن است بیمار حس سردی را در دستان خود احساس کند که این سردی در حال بالا رفتن از دست خود است، اما به طور کلی عوارض جانبی دیگری وجود ندارد.

در هنگام بلعیدن رادیودارو، مقدار کمی مزه دهان تغییر می کند یا در بعضی موارد بدون هیچ مزه ای است.

اگر رادیو دارو استنشاقی باشد، تفاوتی بین این ماده و تنفس هوای اتاق احساس نمی شود.

بدن تشعشعات یونیزه را احساس نمی کند و استعمال رادیودارو ها هیچگونه احساسی برای بیمار ایجاد نخواهد کرد!!!

دوز رادیو دارو توسط نوع و مقدار رادیوداروی تزریقی، نیمه عمر رادیوایزوتوپ و سرعت خروج آن از بدن توسط ادرار، مدفوع یا تنفس تعیین می شود.

نیمه عمر زمانی است که نیمی از اتم های رادیواکتیو برای فروپاشی یا تغییر وضعیت انرژی به آن نیاز دارند. برای اکثر ایزوتوپ های رادیودارو که در پزشکی هسته ای استفاده می شود، این نیمه عمر حدود چند ساعت است بنابراین پس از گذشت یک روز یا بیشتر، ماده رادیواکتیو بسیار کمی در بدن باقی می ماند.

بیمار در حال تصویربرداری با گاما کمرا

برای معرفی هرچه بهتر پالس اکسیمتری مقاله ما را با عنوان پالس اکسیمتر چیست و چگونه کار می کند؟ حتما مطالعه کنید.

تفاوت گاما کمرا با سی تی اسکن و اشعه ایکس چیست؟

در طول یک آزمایش عادی اشعه ایکس یا سی تی اسکن، تصویر از “سایه” ایجاد شده توسط بدن تشکیل می شود چرا که بدن بین دستگاه اشعه ایکس (منبع اشعه ایکس) و آشکارساز اشعه ایکس قرار می گیرد. بدن مقداری از اشعه X را جذب می کند و مقداری نیز عبور می کند.

اشعه ایکس یا سی تی اسکن تصویر اشعه یونیزه ای است که از بدن عبور می کند، اما از درون بدن نمی آید؛ در حالی که تصویر برداری پزشکی هسته ای یا بهتر بگوییم گاما کمرا، از اشعه یونیزه (معمولا اشعه گاما) که از داخل بدن ساطع می شود تشکیل می شود.

پرتو گاما خواص مشابهی با اشعه ایکس دارد، اما از هسته اتم ناشی می شود، در حالی که اشعه ایکس از پوسته الکترون اتم ساطع می شود.

تفاوت دیگری که پزشکی هسته ای از آزمایش های اشعه ایکس و سی تی اسکن دارد این است که تصویر برداری با اشعه ایکس شکل ظاهری بافت را نشان می دهد و اطلاعاتی غیرمستقیم در مورد چگونگی کار آنها می دهد.

 اما در تصویربرداری با گاما کمرا، رادیودارو ها معمولا فقط به بخشی از سیستم بدن یا عضو بدن می رسند و عملکرد آن بخش را نیز نمایش می دهد.

آزمایشات پزشکی هسته ای و آزمایشات اشعه ایکس اغلب مکمل هستند، و اطلاعات مختلفی را ارائه می دهند که با تشخیص بیشتر مشخص می شوند.

خطرات گاما کمرا چیست؟

ریسک کمی در انجام تصویربرداری پزشکی هسته ای وجود دارد که محدود به واکنش های آلرژیک و خطر تشعشع می شوند.

دوربین گاما

تا حد امکان باید آزمایش دیگری که شامل اشعه یونیزاسیون نیست (مانند اولتراسوند یا MRI) جایگزین این روش شود. مطالعات پزشکی هسته ای در کودکان نیز ممکن است مورد استفاده قرار می گیرد و دوز رادیودارو با توجه به وزن بیمار تعیین می شود.

واکنش های آلرژیک به رادیودارو ها ممکن است رخ دهد اما بسیار نادر بوده و معمولا خفیف است. با این وجود، بمیار باید پرسنل تصویربرداری پزشکی هسته ای را از هر گونه آلرژی هایی که ممکن است داشته باشد یا مشکلات دیگری که ممکن است در طی یک آزمایش قبلی پزشکی هسته ای رخ داده باشد را مطلع سازد.

** تصویربرداری با اشعه های یونیزان، اشعه ایکس، سی تی اسکن و گاما کمرا برای زنان باردار، در صورت امکان بهتر است خودداری شود.

مزایای گاما کمرا چیست؟

  • دوز پایینی از تشعشع رادیودارو ها را شامل می شود. مقدار دوز دریافتی همانند دوز دریافتی در روش های سی تی اسکن و فلوروسکوپی است.
  • روش های تشخیص پزشکی هسته ای به مدت بیش از پنج دهه مورد استفاده قرار گرفته است و اثرات نامطلوب دراز مدتی از قرار گرفتن در معرض تابش با دوز کم وجود ندارد.
  • تصویر برداری پزشکی هسته ای به پزشک کمک می کند تا بفهمد که چگونه یک منطقه خاص از سیستم بدن کار می کند که می تواند اطلاعاتی در مورد چگونگی تاثیر آسیب، بیماری یا عفونت بر بدن را ارائه دهد.
  • همچنین ممکن است برای نشان دادن بهبود و یا تضعیف یک اختلال شناخته شده پس از هر گونه درمان استفاده شود.
  • مطالعات پزشکی هسته ای نشان می دهد که چگونه یک ارگان بدن کار می کند و اغلب، بررسی های تصویربرداری های دیگر را تکمیل می کند.

دانلود رایگان کتاب

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید