مسیر عصبی

مسیر عصبی

آشنایی با مسیر عصبی

در دانشگاه زمانی که درس شبکه های عصبی را گذراندم چیز خیلی زیادی به معلوماتم اضافه نشد. مخصوصا در رابطه با ساخت مسیر های عصبی!

چون خیلی از مفاهیم مسیرهای عصبی فقط در فرمول های گاه پیچیده ریاضی خلاصه می شد و با مفهوم و کاربرد دقیق آن در زندگی چیزی به ما آموزش داده نشد.

اما زمانی که بعد از فارغ التحصیلی از دانشگاه در یک دوره طولانی مدت شرکت کردم تازه متوجه شدم مسیر عصبی چیست و چقدر در زندگی های ما اهمیت دارد.

در این مقاله قصد دارم درباره مسیرهای عصبی و کاربرد آن در زندگی با شما عزیزان مطالبی را به اشتراک بگذارم که امیدوارم این اطلاعات بتواند در باورهای شما تغییر ایجاد کند.

مسیر عصبی چیست؟

برای اینکه مسیر عصبی را توضیح دهیم ابتدا لازم است با اجزای سیستم عصبی مغزمان آشنا شویم. کوچکترین واحد سازنده سیستم عصبی، نورون است که در شکل زیر، تصویر آن را مشاهده می کنیم.

نورون و مسیر عصبی

هر یک از این نورون ها شامل بدنه سلولی، آکسون، دندریت و بعضی از این نوورن ها، دارای غلاف میلین(Myelin) هستند. حال فرض کنید در مغز ما در حدود ۱۰۰ میلیارد از این نورون ها وجود دارد.

این اجزای سازنده چطور کار می کنند؟

زمانی که یک پیام عصبی از مغز ما به سیستم عصبی ارسال می شود، پیام عصبی از طریق بخش آکسون، به سلول عصبی بعدی منتقل می شود و سلول دوم، توسط دندریت هایش پیام عصبی را به بدنه سلولی خود می رساند تا داده های آن در بدنه سلولی تحلیل شود.

وقتی بدنه سلولی پیام را تحلیل کرد، اگر نیاز به انتقال مجدد پیام به سلول عصبی دیگری باشد، از طریق آکسون مجددا پیام منتقل می شود.

پس تا اینجا متوجه شدیم که آکسون منتقل کننده پیام از بدنه سلولی به نورون دیگر ولی دندریت دریافت کننده پیام عصبی از سایر سلول ها است و پیام را به بدنه سلولی به منظور تحلیل داده منتقل می کند.

حال که با عملکردهای آکسون و دندریت آشنا شدیم می توانیم مسیر عصبی را توضیح دهیم. مسیر عصبی در واقع ایجاد اتصالاتی است که بین آکسون ها و دندریت ها به وجود می آید تا یک فعالیت یا مهارت انجام گیرد.

اتصالات بین نورون ها

برای مثال فرض کنید قرار است یک مهارت جدید مثلا رانندگی را یاد بگیریم. اتفاقی که در مغز ما می افتد این است که پیام های عصبی از مغز ما به سمت چشم، دست و پا برای کنترل آیینه ها، دنده و پدال ها ارسال می شود و به مرور زمان و با تمرین های زیاد می گوییم یک مسیر عصبی برای رانندگی کردن ساخته می شود.

اهمیت مسیرهای عصبی

حالا می رسیم به قسمت زیبای خلقت خداوند. در مغز ما بیش از ۱۰۰ میلیارد از این نورون ها وجود دارد که هر نورون می تواند تا ۱۰۰۰۰ ارتباط با نورون دیگر برقرار کند. به عبارتی تعداد کل اتصالاتی که در مغز ما می تواند شکل بگیرد بیش از ۱ بیلیارد اتصال است. (۱۰ به توان ۱۵ اتصال)

به همین دلیل است که می گویند مغز انسان، پیچیده ترین سیستم در هستی است. حتی از کهکشان ها هم پیچیده تر است.

با شناخت مسیرهای عصبی، می خواهیم یادگیری هر فعالیت یا مهارت را توضیح دهیم که کاربرد همه موارد بالا را در عمل متوجه شویم.

شناخت مسیر عصبی در یادگیری

زمانی که تصیم به شروع فراگیری یک دانش یا مهارت جدید می گیریم، در واقع در حال ایجاد مسیر عصبی برای آن فعالیت هستیم. به عبارتی با دانشی که می آموزیم یا مهارتی که به صورت عملی یاد می گیریم مانند رانندگی یا شنا کردن یا هر مهارت دیگر، در واقع به مرور زمان ارتباطاتی بین دندریت ها و آکسون های سلول های عصبی برقرار می کنیم.

فقط تنها مسئله ای که وجود دارد آن است که ساخت مسیر عصبی، فرایندی انرژی بر است و به همین دلیل ما از انجام یک کار جدید یا فعالیت جدید فرار می کنیم زیرا مغز ما به صورت ناخودآگاه به ما می گوید:

ولش کن، نمی خواد این کار و انجام بدی. چرا می خوای خودت و خسته کنی. تو که آخرش نمی تونی انجامش بدی.

دلیل این که مغز ما نمی خواهد، ما به سراغ یادگیری مهارت جدید برویم این است که مغز خزنده ما، مصرف انرژی را مغایر با بقای خود می بیند.

زیرا مغز ما باید انرژی مصرف کند تا این مسیرهای عصبی جدید ساخته شود و این مصرف انرژی همان طور که در مقاله آشنایی با عملکرد مغز بیان کردیم، باعث فعال شدن مغز خزنده و فرار ما از موقعیت پیش آمده می شود.

مسیر عصبی و ژنتیک

خیلی از ما معمولا فکر می کنیم که برای انجام یک کار باید استعداد آن را داشته باشیم. درست نمی گویم؟ اما آیا علم نیز این مطلب را تایید می کند؟

در رابطه با استعداد می توانیم بگوییم، استعداد دقیقا مثل مسیر های عصبی از پیش ساخته است. اگر می گوییم فردی مثلا در آواز خواندن استعداد دارد به این معنی است که مسیر عصبی از پیش ساخته ای دارد که کار او را آسان تر می کند اما اینطور نیست که اگر کسی استعداد خواننده شدن را ندارد پس نمی تواند آن را بیاموزد.

همه کارها و توانانی ها با تمرین کردن و ساخت مسیر عصبی قابل انجام هستند. فقط باید به مدت کافی و با آموزش درست، تمرین کرد.

عمیقا باور دارم هیچ تفاوتی بین انسان ها با هم وجود ندارد و خلقت ما به گونه ای است که هر چیزی را بخواهیم و در راستای آن تلاش کنیم، قطعا محقق خواهد شد که علم نیز بر این باور است و آن را قبول دارد.

پس می توان مخترع شد، می توان ورزشکار حرفه ای شد، می توان یک خواننده، موسیقی دان و نقاش هم شد. فقط باید پشتکار داشت تا به مرور زمان مسیرعصبی فعالیت مورد نظر ساخته شود.

مسیر عصبی و ژنتیک
مسیر عصبی و ژنتیک

تجربه شخصی خودم

الان که این متن را تایپ می کنم حدودا ۹ ماه از زمانی که شروع به تایپ ده انگشتی کرده ام می گذرد و خوشحالم که با تلاش و پشتکار توانستم یک مسیر عصبی جدید در مغزم برای تایپ کردن ایجاد کند.

مطمئنم که شما هم از پس هر کاری برمی آیید فقط لطفا شروع کنید و پشتکار به خرج دهید و بعد از آن می بینید که برای انجام آن فعالیت هیچ انرژی اضافه ای از شما گرفته نخواهد شد.

مثل انرژی فعال سازی در فیزیک است. اگر خاطرتان باشد شروع انجام یک واکنش خیلی انرژی بر است ولی به محض شروع شدن واکنش به سرعت پیش خواهد رفت. فقط شروع کار مهم است.

اگر برای شروع کار هم مشکل دارید لطفا به کتاب “قانون ۵ ثانیه” از خانم مل رابینز مراجعه کنید و راهکارهایی بسیار ساده و عملی در این کتاب مطرح شده است که قطعا به هر کدام از ما می تواند کمک کند.

فیلمی از ایجاد مسیر عصبی جدید

در ویدئوی زیر، خواهید دید چگونه می توان با تمرین کردن و ساخت مسیر عصبی در هر سنی، مهارت جدیدی را فراگرفت حتی در سنین بالا. البته در افراد مسن تر کار کمی دشوارتر است و نیاز به تمرین بیشتری دارد. دلیل این مورد هم این است که مسیرهای عصبی در طول زمان سخت تر تغییر حالت می دهند.

امیدوارم با مطالعه این مقاله متوجه اهمیت مسیرهای عصبی در زندگی شده باشیم و بدانیم هر کاری را که اراده کنیم قادر به انجام آن در هر سن و سالی خواهیم بود. فقط باید مغز خزنده خود را آرام کنیم و بگوییم با تمرین کردن و پشتکار داشتن می توانم مسیر عصبی کاری را که می خواهم، ایجاد کنم.

اميرعلی تولايی
دیدگاه کاربران ۱۳ دیدگاه
  • ستاره 3 شهریور 1399 / 9:01 بعد از ظهر

    درود بزرگوار سپاسگزارم برای مطالب ارزشمندی که به اشتراک گذاشتید .بنده نویسنده هستم و برای تکمیل قسمتی از کتابم به راهنمایی شما احتیاج دارم. با توجه به فرمایشات جنابعالی آیا صحت جملات زیر را تایید میکنید؟
    مسیر های عصبی درون قسمتی به نام نورون ایجاد میشوند و همین طور این ذخیره سازی در رشته های نورونی تا ابد ادامه دارد.
    سپاسگزارم.

    • اميرعلی تولايی 8 شهریور 1399 / 4:09 بعد از ظهر

      سلامت باشید. امیدوارم این مطلب برای شما مفید بوده باشه و تونسته باشم به شما کمک کنم.
      تا جایی که من مطالعه کردم و می دونم مسیرهای عصبی به وسیله واحدهای عصبی (نورون ها) و از طریق ارسال پیام های عصبی به انتهای رشته های نورنی (سیناپس) ها به یکدیگر ایجاد میشن و به مرور زمان و با تکرار و تمرین انتقال پیام راحت تر صورت می گیرد. نوروساینس در مرود ایجاد مسیرهای عصبی سن و سال نمی شناسد و تعداد بی نهایت مسیر عصبی قابل ایجاد هست

  • ناشناس 3 شهریور 1399 / 8:21 بعد از ظهر

    امتیاز بینندگان:۵ ستاره

  • ناشناس 4 تیر 1399 / 6:05 بعد از ظهر

    امتیاز بینندگان:۱ ستاره

  • mohammadi 31 اردیبهشت 1399 / 1:10 بعد از ظهر

    فووووووق العاده بود. چقدر توانایی های خودمان را دست کم میگیریم.

    • اميرعلی تولايی 28 مرداد 1399 / 8:21 بعد از ظهر

      بله، دقیقا
      من هم از زمانی که متوجه این موضوع شدم خیلی تغییر کردم و هر جا میگم نمیشه، میگم این یک بهانه است که ذهنم داره به من میگه ولی اگه اراده کنی و پشتکار داشته باشی، می تونی مسیر عصبیش رو بسازی

  • Mohammad 23 اردیبهشت 1399 / 9:50 بعد از ظهر

    با سلام یک سوال داشتم آیا مسیر عصبی این موضوع را بیان میکنه که من می‌توانم بر دانسته هایم مهارت پیدا کنم یا نه این را هم بیان می‌کند که مسیرهای عصبی می‌تواند به ایجاد استعدادی که در فرد وجود ندارد منجر شود؟

    • اميرعلی تولايی 28 مرداد 1399 / 8:26 بعد از ظهر

      دقیقا مسیر عصبی مورد دومی هست که اشاره کردید. اینکه بدونیم حتی روی موضوعاتی که هیچ پیش زمینه ذهن و فکری نداریم و یا استعدادی در اون نداریم می تونیم با پشتکار مسیر عصبی اون رو ایجاد کنیم ( مثال رانندگی، تایپ ۱۰ انگشتی یا خوانندگی رو خاطرمون باشه فکر می کنم کاملا صحبت دوم شما رو تایید می کنه —> چه تعداد افراد زیادی که استعداد رانندگی رو نداشتند ولی راننده شدند و در اون مهارت لازم رو کسب کردند )

  • ناشناس 20 فروردین 1399 / 3:17 بعد از ظهر

    امتیاز بینندگان:۲ ستاره

  • لیلا 3 فروردین 1399 / 10:37 قبل از ظهر

    بسیار عالی. بنده در حال نوشتن مقاله در زمینه ی علوم رفتاری هستم. و این مطالب به من کمک زیادی کرد.

    • اميرعلی تولايی 28 مرداد 1399 / 8:29 بعد از ظهر

      ممنونم از پیام شما
      خدا رو شکر که این مطلب برای شما مفید بوده و تونستید ازش استفاده کنید

  • ناشناس 7 اسفند 1398 / 6:27 بعد از ظهر

    امتیاز بینندگان:۵ ستاره

  • ناشناس 10 بهمن 1398 / 6:48 بعد از ظهر

    امتیاز بینندگان:۵ ستاره

  • بینام 21 دی 1398 / 9:06 بعد از ظهر

    درود و خدا قوت..
    پیرو این که گفتید هیچ فرقی بین انسان ها وجود ندارد
    اینجانب مخالفم،شاید از نظر تعداد و وجود واحد های عصبی تفاوتی نباشه اما دوست عزیز فقط این نورون ها نیستند که مغز رو تشکیل میدهند..
    داستان خیلی پیچیده تر از این حرفاست و البته شما خودتون بهتر میدونید.
    سروتونین،دوپامین،نوراپی نفرین و…بقیه نوروترانس میترها هستند که خلق و خو و رفتار و حتی شیوه تفکر و نوع نگاه فرد به زندگی رو تا حدود خیلی زیادی کنترل میکنند و در هر فردی بالانس و نسبت اینها به هم متفاوته.
    تازه اینا قسمت ژنتیک قضیه و ارثی هستند،حالا موارد اکتساب بمونه که گاهی حتی یه حرف یه تصویر یا یک عمل در کودکیه یک انسان چقد میتونه روانش رو تحت تاثیر قرار بده.
    از نظر من هر انسانی یک دنیای متفاوته و کاملن منحصر بفرد..در واقع زیباییه کار هم در همینه.

    • اميرعلی تولايی 9 بهمن 1398 / 8:59 قبل از ظهر

      سلام بر شما دوست گرامی
      ممنونم از اینکه نظر خودتان را با ما به اشتراک گذاشتید. علم هم کاملا با شما موافق هست و تایید می کند که هر انسانی منحصر به فرد هست و هیچ دو انسانی مشابه هم نیستند. حتی زمانی که دو نفر انسان با هم “یک مهارت مشابه” مثل رانندگی رو فرا می گیرند هر کدام یک سری از سلول های عصبی مغز شان درگیر می شود و مسیر عصبی تشکیل می دهد.

      صحبت ما در این مقاله آشنایی با مسیر عصبی بود که هر انسانی بداند که فی نفسه می تواند هر کاری را که می خواهد انجام دهد و محدودیتی بین هیچ کدام از ما انسان ها در فراگیری یک دانش یا مهارت وجود ندارد و افکاری که در سر ما وجود دارد همه محدودیت هایی هستند که ریشه و اساس در باورهای اشتباه دارد.

      اگر من یا شما هر کدام بخواهیم بازیگر یا خواننده شویم نباید فکر کنیم که توان یا استعدادش را نداریم بلکه می توانیم با تمرین درست هر مهارتی را فرا بگیریم البته با در نظر گرفتن شرایط مختلف ژنتیکی و محیطی. شاید برای شما خواننده شدن، یک سال زمان ببرد ولی برای من که شاید هیچ کدام از عوامل کمک کننده این مسیر نباشد سه سال زمان ببرد.

      در مجموع حرف شما رو من هم تایید می کنم و هر انسانی منحصر به فرد هست

  • ناشناس 17 دی 1398 / 1:10 بعد از ظهر

    امتیاز بینندگان:۱ ستاره

  • ناشناس 9 دی 1398 / 2:50 بعد از ظهر

    امتیاز بینندگان:۱ ستاره

  • مهدی 10 آذر 1398 / 7:10 بعد از ظهر

    درود بر شما
    مقاله بسیار مفیدی بود، علاقه مند هستم در مورد «مسیر عصبی» بیشتر مطالعه کنم، ممنون میشم منابعی در این زمینه که اولین بار این مطلب رو کشف کردن و در موردش آزمایش انجام دادن و یا اون رو بسط و گسترش دادن به من و باقی دوستان معرفی کنین
    در ضمن در پزشکی کلمه دقیق این عبارت چی استفاده میشه؟ Nervous path ؟ یا عبارت دیگه ای؟
    ممنونم از سایت خوب و مقالات عالیتون، مانا باشید

    • اميرعلی تولايی 15 آذر 1398 / 10:49 بعد از ظهر

      سلام خدمت شما همراه گرانقدر مجموعه تپش قلب
      از لطف شما بسیار سپاسگزارم و امیدوارم که این مقاله برای شما مفید بوده باشه و بتونه در زندگی روزمره برای شما کاربرد داشته باشه

      حتما منابع رو بررسی می کنم و در کامنتی جداگانه در همین مقاله معرفی می کنم. اما عبارت پزشکی مسیرهای عصبی Neural Pathway هست که می تونید در گوگل هم سرچ کنید و در مورد آن اطلاعات زیادی به دست بیارید. توصیه می کنم فیلم های مربوط به ساخت مسیرهای عصبی رو هم حتما دنبال کنید

      مجددا از لطف و محبت شما بسیار سپاسگزارم و اگر در خبرنامه سایت هم عضو شوید بعد از راه اندازی ایمیل مارکتینگ، ایمیل های جالبی به دستتون خواهد رسید
      قلب آرامی داشته باشید – تولایی

  • ایمان 8 آذر 1398 / 8:44 قبل از ظهر

    عالی به معنای واقعی . مفید بودن و موثر بودن در این حد قابل ستایش است‌ سپاسگذارم

    • اميرعلی تولايی 8 آذر 1398 / 11:24 قبل از ظهر

      ایمان جان، ممنون از لطف و محبت شما. ممنونم که نظر خودتون رو ثبت کردید. امیدوارم در کار و زندگی موفق باشید

  • ناشناس 22 آبان 1398 / 4:11 بعد از ظهر

    امتیاز بینندگان:۳ ستاره

  • ناشناس 19 مهر 1398 / 1:43 بعد از ظهر

    امتیاز بینندگان:۲ ستاره

  • ناشناس 14 مهر 1398 / 9:36 قبل از ظهر

    امتیاز بینندگان:۲ ستاره

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *