سی تی اسکن: نحوه کار، کاربرد، ویژگی ها، خطرات و …

0
90

بعضا دیده ایم که بعد از تصادفات یا ضربه هایی که به سر و نواحی دیگر بدن وارد می شود، بعد از ورود به اورژانس، پزشک سریعا نسبت به عکس برداری رادیوگرافی با اشعه ایکس و یا سی تی اسکن دستور می دهد.

شاید در نگاه اول، این تجویز، به دلیل سرعت عمل بالا و در دسترس بودن این دستگاه ها باشد، اما دقت و کیفیت تصویربرداری توسط این دستگاه ها نیز باید مورد توجه قرار بگیرد.

در این مقاله سعی داریم تا با دقت به ویژگی های مهم دستگاه سی تی اسکن پرداخته و نحوه عکس برداری و ملاحظات مهمی که هنگام تصویربرداری توسط این دستگاه باید رعایت شود را بررسی کنیم. حتما ما را همراهی کنید.

توموگرافی کامپیوتری (CT یا CAT) اجازه می دهد تا پزشکان داخل بدن شما را ببینند. این دستگاه، ترکیبی از اشعه ایکس و یک کامپیوتر برای ایجاد تصاویری از اندام ها، استخوان ها و سایر بافت های بدن است که جزئیاتی بیشتر از یک اشعه ایکس معمولی را نشان می دهد.

شما می توانید یک سی تی اسکن را در هر قسمت از بدن خود داشته باشید. این روش خیلی طول نمی کشد و بدون درد است.

سی تی اسکن چگونه کار می کند؟

این دستگاه از یک پرتو اشعه ایکس باریک استفاده می کند که در اطراف یک قسمت از بدن شما می چرخد. این کار یک سری تصاویر از زوایای مختلف را فراهم می کند.

کامپیوتر از این اطلاعات برای ایجاد یک عکس سطح مقطعی استفاده می کند. مانند یک برش از یک نان. این اسکن دو بعدی نشان دهنده برشی از داخل بدن شما است.

این فرایند برای تولید تعدادی از برش ها تکرار می شود. کامپیوتر این اسکن ها را بر روی هم قرار می دهد تا تصاویری با جزئیات از اندام ها، استخوان ها یا رگهای خونی ایجاد کند. به عنوان مثال، یک جراح ممکن است از این نوع اسکن استفاده کند تا بتواند جهت انجام یک عمل جراحی از تمامی زاویه ها به تومور نگاه کند.

سی تی اسکن

سی تی اسکن با ماده حاجب

در تصویر سی تی اسکن، دیدن مواد چگال مانند استخوان ها آسان است. اما بافت نرم به خوبی نشان داده نمی شود. آنها ممکن است در تصویر واضح دیده نشوند.

 برای کمک به وضوح آنها، شما نیاز به یک ماده خاص به نام مواد حاجب دارید. این مواد اشعه ایکس را مسدود کرده و در اسکن سفید ظاهر می شوند، مثل برجسته کردن خون، اندام ها یا ساختارهای دیگر.

مواد حاجب معمولا از ید یا سولفات باریم ساخته می شوند. شما ممکن است این داروها را از یک یا چند راه دریافت کنید.

این ماده می تواند به عنوان یک مایع بلعیده شود، به داخل ورید تزریق شود، یا به داخل روده از طریق رکتوم وارد شود.

بعد از سی تی اسکن، شما باید مقدار زیادی مایعات بنوشید تا کلیه ها مواد حاجب را از بدن دفع کنند.

مراحل آمادگی برای تصویر برداری

احتمالا یک اسکن در بیمارستان یا کلینیک رادیولوژی دریافت خواهید کرد. پزشک شما ممکن است به شما بگوید که چند ساعت قبل از اسکن چیزی نخورید یا ننوشید. شما همچنین ممکن است نیاز به پوشیدن لباس مخصوصی داشته باشید و بایستی اشیاء فلزی مانند جواهرات را در بیاورید.

تکنسین رادیولوژی سی تی اسکن را انجام خواهد داد. در حین آزمایش، شما روی یک میز در داخل یک ماشین بزرگ حلقوی قرار می گیرید. همانطور که میز به آرامی به سمت اسکنر حرکت می کند، اشعه ایکس اطراف بدن شما در حال چرخیدن است.

آماده سازی برای تصویر برداری سی تی
آماده سازی بیمار برای تصویربرداری

 شنیدن سر و صدا یا وزوز طبیعی می باشد. جنبش یا حرکت می تواند تصویر را تار کند، از شما خواسته می شود که خیلی آرام باقی بمانید. شما ممکن است نیاز به حبس کردن نفس خود در بعضی از اوقات را نیز داشته باشید.

در حین سی تی اسکن چه حسی خواهیم داشت؟

این کار بدون درد است، اما ممکن است بی حرکت نگه داشتن بدن در موقعیت های خاص برای چند دقیقه ناراحت کننده باشد.

اگر قصد دارید تزریق ماده حاجب را در ورید داشته باشید، کاتتر داخل وریدی (IV) ممکن است در وریدی در دست یا بازوی شما قرار گیرد. شما احتمالا یک اسکن انجام داده اید، سپس ماده حاجب را دریافت کرده و یک اسکن دیگر انجام خواهید داد.

هنگامی که ماده حاجب تزریق می شود، ممکن است حس گرمائی را که در بدن شما پخش می شود، دریافت کنید. بعضی از افراد می گویند احساسی مثل “خیس کردن شلوار” به آنها دست می دهد. این تنها یک احساس است، و به سرعت از بین می رود. شما همچنین ممکن است طعم تلخ یا طعم فلز در دهان خود احساس کنید.

احساس حین تصویربرداری

چقدر طول می کشد؟

یک اسکن سی تی، بسته به اینکه چه بخشی از بدن اسکن می شود، می تواند بین ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول بکشد. این نیز به این بستگی دارد که پزشکان می خواهند به چه مقدار از بدن شما نگاه بیاندازند و یا اینکه آیا ماده حاجب استفاده می شود یا خیر.

جای گرفتن و تنظیم وضعیت فرد بر روی دستگاه و تزریق ماده حاجب اغلب زمان بیشتری نسبت به عکس برداری می گیرد.

کاربردها

برای تصویر برداری از اعضای بدن مخصوصا بافت های زیر از سی تی اسکن استفاده می شود:

  • بافت های نرم
  • استخوان لگن
  • رگ های خونی
  • ریه
  • مغز
  • شکم
  • استخوان

اغلب پزشکان برای تشخیص بسیاری از سرطان ها، مثل کبد، ریه و پانکراس، سی تی را تجویز می کنند.

تصویر بدست آمده به پزشک اجازه می دهد تا وجود تومور، موقعیت، ابعاد و میزان متاستاز آن را تشخیص دهد.

آیا خطری در استفاده از این وسیله بیماران را تهدید می کند؟

سی تی اسکن از اشعه ایکس استفاده می کند، که تشعشعات یونیزه تولید می کند. تحقیقات نشان می دهد که این نوع از تشعشعات، ممکن است DNA را تخریب کند و منجر به سرطان شود.

این در حالی است که ریسک ابتلا به سرطان خیلی کم است. احتمال ایجاد یک سرطان کشنده به خاطر سی تی اسکن حدود ۱ به ۲۰۰۰ می باشد.

خطر حضور در معرض تشعشعات به صورت تجمعی افزایش می یابد، یعنی هر بار که از سی تی استفاده می کنید، این احتمال بیشتر خواهد شد.

ارائه تصاویر سی تی اسکن بر روی کامپیوتر
حضور رادیولوژیست بیرون از محوطه تصویربرداری

این تشعشعات برای کودکان خطرناک تر است. به خاطر این که آنها در حال رشد هستند و امکان قرار گرفتن در معرض تشعشع در سال های بعدی زندگی شان بسیار زیاد است. پس حتی الامکان کودکان نباید در معرض پرتوهای سی تی قرار بگیرند.

دیگر مساله ای که باید در نظر گرفت این است که خانم های باردار باید این قضیه را با پزشک خود در میان بگذارند. اگر در موردی نیاز به تصویربرداری از نواحی شکم بود، باید با مشورت پزشک از تست هایی که در آنها از پرتو های سالم تری مثل اولتراسوند استفاده می شود بهره برد.

توصیه میکنیم مقاله سایت ما درباره دستگاه دفیبریلاتور را نیز حتما مطالعه بفرمائید.

آیا سی تی اسکن عوارضی هم دارد؟

برخی از افراد به مواد حاجب آلرژی دارند. در اغلب موارد، واکنش دفاعی بدن خفیف است. می تواند منجر به خارش یا جوش شود. در موارد بسیار کمی حاجب ممکن است یک واکنش تهدید کننده حیاتی ایجاد کند. در مورد هر گونه آلرژی به داروها، غذاهای دریایی و یا ید باید پزشک خود را در جریان بگذارید.

در مورد دیابت نیز باید با پزشک خود صحبت کنید و به او بگوئید که از داروی متفورمین استفاده می کنید. در این صورت او به شما خواهد گفت که باید قرص را قبل و یا بعد از سی تی برای یک دوره، قطع کنید.

گرچه نادر است، اما ماده حاجب می تواند منجر به مشکلات کلیوی شود. اگر قبل از سی تی اسکن مشکلات کلیوی داشته باشید با پزشک خود در میان بگذارید.

نمایی از تصویر سی تی
عکس سی تی با نمایش سه بعدی

سی تی در مقایسه با MRI

تفاوت اصلی بین سی تی و MRI عبارتند از:

• سی تی اسکن از اشعه ایکس استفاده می کند، اما MRI از مغناطیس و امواج رادیویی استفاده می کند.

• بر خلاف MRI، سی تی، تاندون ها و رباط ها را نشان نمی دهد.

• MRI برای بررسی نخاع بهتر است.

• سی تی برای سرطان، ذات الریه، خونریزی مغز، به ویژه پس از جراحات و صدمات، مناسب است.

• تومور مغزی در MRI واضح تر است.

• یک تصویر سی تی، پارگی و صدمه بافت را بسیار سریعتر نشان می دهد.

• استخوان ها و مهره های شکسته روی سی تی با وضوح بیشتری قابل مشاهده است.

• سی تی تصاویر بهتری از ریه ها و اندام های واقع در حفره قفسه سینه بین ریه ها فراهم می کند.

امیدواریم توانسته باشیم با ارائه این مطلب کمکی در جهت معرفی سی تی به همگان کرده باشیم.

دانلود رایگان کتاب

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید